KÖPEK BESLEME

Köpekler, insanlar ile yakın ilişki kurabilirler. İyi eğitilebilirler. Onlardan; arkadaşlık, bekçilik, av, yarış, görme özürlülere yardımcı olma, bomba, mayın, uyuşturucu, yaralı, ceset  arama, kızak, yük çekme, et sağlama gibi alanlarda yararlanılır.

KÖPEKLERDE SİNDİRİM

Mide pH’sı 0.9 civarındadır.

Midede pepsin proteinleri küçük polipeptidlere parçalar.

BESİN MADDE İHTİYAÇLARI

Köpeklerin cüsse, yaşam şartları, performans düzeyleri çok farklıdır. Her hayvan gibi köpekler de; protein ve esansiyel amino asitlere, karbonhidratlara, yağlara, vitaminlere, minerallere, suya   ihtiyaç duyarlar.

Enerji ihtiyacı

Yaşamsal fonksiyonlar, koşmak, oynamak, çalışmak, sağlıklı bir hayat sürmek, dengeli büyümek, üremek, sağlıklı bir yaşlılık için enerji gereklidir. 1 g yağ, 8.5 kcal. 1 g karbonhidrat, 3.5 kcal. 1 g protein, 3.5 kcal ME (metabolik enerji) sağlamaktadır.

Enerji ihtiyacını etkileyen faktörler

Irk, büyüme, gebelik, laktasyon, soğuk, çalışma gibi durumlar etkiler.

Ergin köpeklerde yaşama payı enerji ihtiyaçları (NRC)

CA,         MCA,                      YP,                        YP,

kg           kg                           kcal/gün             kcal/kg CA

2.5          1.99                       203-275                    107

5             3.34                       346-466                     88

10           5.62                       585-788                     74

20           9.46                       991-1326                  62

30           12.80                     1338-1792                56

40           15.90                     1672-2222                53

50           18.80                     1971-2628                50

 

Protein ihtiyacı

Doku yenilenmesi, kas gelişimi, enzim, hormon, kan, immun fonksiyon, enerji için gereklidir. Köpek beslemede mamadaki protein oranı önemlidir. Günlük protein ihtiyacı 5 g/kg MCA ya da enerji tüketiminin % 4-6’sı olarak hesaplanır.

Protein yetersizliğinde; kronik deri ve kulak hastalıkları, üreme, kalp, böbrek, karaciğer, idrar kesesi, tiroid ve diğer salgı bezlerinde fonksiyon bozuklukları, pigment eksikliği, aşırı yatma, kusma ve ishal gibi sindirim sistemi bozuklukları, iştah azlığı, yaraların çabuk iyileşmemesi, yetersiz bağışıklık, büyümede duraklama, ağırlık kaybı, kan proteinlerinde anormal konsantrasyonlar, kaba, mat kıl örtüsü, düzensiz östrus, döl veriminin düşmesi, süt üretiminin azalması gibi bozukluklar görülür.

Karbonhidrat ihtiyacı

Diyetin %70’i kolay eriyebilir CHO’lardan oluşabilir. Nişasta pişirilerek verilir. Yaş ilerledikçe laktoz sindirimi düşer. Selüloz (lif) sindirimi düzenler, sindirim kanalından geçiş oranını artırır, barsaklarda hacimliliği artırır, dışkılama sıklığı ve dışkının kıvamını düzenler. Diyette selüloz miktarı % 2-5’i geçmemelidir.

Yağ ihtiyacı

Yağ enerji kaynağıdır, lezzet verir, yağda eriyen vitaminlerin taşıyıcısıdır, esansiyel yağ asitleri kaynağıdır. Linoleik asitten diğer esansiyel yağ asitleri sentezlenebilir. Yaşama payı diyetlerinde en az % 5 yağ bulunur. Kuru maddede % 25-40’a kadar yağ olabilir.

Yağ eksikliğinde; enerji yetersizliği, kuru deri, büyümede gerilik, kalp damar problemleri, epitel kayıpları görülebilir.

Yağ fazlalığında; şişmanlama, meme kanseri, yağlı dışkı, besin madde yetersizliği, kolon ve sekum kanserleri görülebilir.

Mineral ihtiyacı

Kemik ve kartilaj oluşumu, enzimatik reaksiyonlar, sıvı dengesinin sağlanması, kanda oksijen taşınması, normal kas ve sinir fonksiyonları, hormon üretimi için gereklidir.

Su ihtiyacı

Vücut ısısının düzenlenmesi, kan ve lenf sistemi, dokuların yumuşaklığının sağlanmasında önemlidir. Bir köpek CA(canlı ağırlık)’nın % 2’si kadar kuru madde tüketir. Su ihtiyacı kuru madde tüketiminin 2.5-3 katıdır.(50 ml/kg CA) Konserve mama tüketiminde su ihtiyacı azalır. Ağır iş, laktasyon, sıcak havalar, tuzlu gıdalar su ihtiyacını arttırır. Sıcak havalarda ve laktasyonda ihtiyaç, kuru madde tüketiminin 4 katına kadar çıkabilir.

YAVRU KÖPEKLERİN BESLENMESİ

Yavrular 3-4 haftalık olana kadar anne sütü yeterlidir. Anne sütünün yetmediği durumlarda inek sütü krema, yumurta sarısı, kemik unu ve vitamin ilaveleriyle verilebilir. Süt eme döneminde yavrular her hafta doğum ağırlıkları kadar kilo alırlar. 3 haftadan sonra ana sütüne veya süt ikamelerine ilaveten lapa halinde azar azar, et, karaciğer ve haşlanmış yumurta veya hazır mama verilir. Hazır mamalar sütle ıslatılarak verilebilir. Yavrular 6 haftalık olduklarında sütten kesilebilir. Ancak süt vermeye yavrular en az 6-7 aylık olana kadar devam edilmelidir. Genç köpekler 3 aylık olana kadar günde 4-5 kere, 3-5 aylıkken günde 3 kere, 5-10 aylıkken 2 kere, daha sonra 1 veya 2 kere beslenmelidir.

Sütten kesilmiş yavrular için bir diyet

Kahvaltı: Tahıl lapası ve süt ya da ekmek, süt ve kahvaltılık yiyecekler verilir.

Öğle: Evde mevcut yiyecekler (et, sebze, patates, çorba, puding, vs) gerekirse et ilave edilir.

İkindi: Öğle öğünü tekrarlanır.

Akşam: Çırpılmış yumurta ilave edilmiş süte bisküvi veya gevrek karıştırılarak verilir.

Sütten kesilmiş yavruların, 1 yaşına kadar besleme programı örneği

  1. Sütten kesimden 8 haftalık yaşa kadar:

Sabah: 250 g süt, 1 yumurta, 5 parça şeker veya 5 çay kaşığı pudra şekeri

Öğle: Et (60 g), ekmek, sebze

İkindi: Sabah kahvaltısı tekrarlanır.

Akşam: Öğle öğünü tekrarlanır.

  1. 8 haftalıktan 5 aylık yaşa kadar:

İki hafta kahvaltı tekrarlanır, sonra yumurta kesilir, süt ve et miktarı (100 g) artırılır.

  1. 5 aylıktan 1 yaşına kadar:

Et miktarı (250-400 g) artırılır.

ERGİN KÖPEKLERİN BESLENMESİ

Ergin köpekler yaşama payı düzeyinde günde 1 kere beslenir. Günde yaklaşık 2 kg’lık bir diyet düzenlenir. Böyle bir diyetin 1/3’i et, 1/3’i tahıl ve 1/3’i de sebze karışımından oluşur. Miktar hayvanın yaptığı işe, cüssesine göre değiştirilmelidir.

Yaşama payı diyeti örneği

Et            350-500 g

Sebze   500-600 g

Tahıl      450-600 g (un, ekmek veya makarna)

Tuz         2.5-3 g

Üzerine 25-30 ml mısır özü veya soya yağı katılır.

ÇALIŞAN KÖPEKLERİN BESLENMESİ

Yarış köpekleri, rehber köpekler, polis köpekleri, av köpekleri, kızak köpekleri, dağ kurtarma köpekleri. Çalışan köpeklere aktivitelerine göre yüksek enerjili diyet hazırlanır. Yüksek enerjili diyetlerde özellikle tiamin ve riboflavin konsantrasyonlarına dikkat edilir. Yarış köpeklerinin diyetlerinde % 25-45 arasında yağ bulunur.

Yarış Tazıları

Sindirilebilirliği yüksek, lezzetli, düşük lifli diyet verilmeli. Diyette yüksek oranda CHO ve orta düzeyde protein, düşük oranda yağ, enerji ve su dengesi önemlidir. Vücut ağırlığı korunmalıdır. Yarıştan en çok 4 saat önce mama verilir. Yarıştan 30 dk sonra yüksek CHO’lı gevrekler verilir.

GEBE VE EMZİREN KÖPEKLERİN BESLENMESİ

Şişman dişilerde ovulasyon oranı düşüktür. Fötusun gelişimi gebeliğin son üç haftasında en hızlıdır. Gebe dişiler ilk 4 hafta yaşama payı düzeyinde beslenir, 5-6. haftadan itibaren mama miktarı her hafta % 10 düzeyinde artırılarak doğum esnasında % 50’ye kadar artırılır. Öğün sayısı artırılır. Son hafta iştahsızlık görülebilir. Laktasyon başında diyet yaşama payı düzeyinin iki katı olmalıdır ve derece derece yaşama payının 3-4 katına kadar, doğumdan sonraki 5. haftada daha fazlasına yükseltilir. Laktasyon sırasında diyette daha fazla enerji, kaliteli protein, yeterli Ca, P ve vitamin sağlanmalıdır. Laktasyonda mamanın en az 3 öğün halinde verilmesi uygundur.

Sütten kesme:

  1. gün anneye yiyecek verilmez, bol temiz su sağlanır. Yavrular annelerinden ayrılır, mama ve su verilir.
  2. gün yaşama payının ¼’i kadar mama verilir. Anne ve yavrular birkaç saatliğine bir araya getirilirler.
  3. gün ½, 4. gün ¾, 5. gün yaşama payı diyeti

Yavrular çoksa sütten kesim esnasında anne çok zayıf olabilir. Bu durumda sütten kesimden sonra beşinci günden sonra, vücut kondisyonu normale dönene kadar ekstra mama verilir.

YAŞLI KÖPEKLERİN BESLENMESİ

Küçük ırklar 12, orta boy ırklar 10, büyük ırklar 9, dev ırklar 7 yaşından sonra yaşlı olarak kabul edilirler.

Yaşlanma ile: Fizyolojik, metabolik, deri, sindirim sistemi, üriner sistem, iskelet sistemi, kalp damar sistemi, duyular, davranış değişiklikleri olur.

Enerji ihtiyaçları % 30-40 daha düşüktür. Kaliteli protein kaynakları kullanılır. Böbrek yetmezliklerinde azaltılır. Yağ azaltılır. Ca emilimi azalmıştır. Kolay sindirilebilir, lezzetli, yumuşak mamalar kullanılır. CA (canlı ağırlık)’ı sabit tutmak için CHO bakımından zengin yem maddeleri azaltılır. Diyete glukozamin hidroklorit, kondroitin sülfat ilavesi yapılır. Dişler düzenli kontrol edilir. Egzersiz önemlidir. Öğün sayısı artırılır.

Leave a reply